Tác động của AFTA tới quan hệ thương mại Việt Nam – ASEAN

Rate this post
1. Tác động tới xuất khẩu của Việt Nam sang ASEAN
1.1. Kim ngạch xuất khẩu
Trước năm 1989, nhà nước nắm độc quyền về ngoại thương và chỉ có quan hệ trao đổi với các nước xã hội chủ nghĩa. Sau năm 1989, những thay đổi về cơ chế và chính sách kinh tế đã làm cho ngoại thương thay đổi cơ bản và được thúc đẩy phát triển mạnh
– Trước khi gia nhập AFTA:
Bảng 1: Kim ngạch xuất khẩu từ năm 1991 – 1995
Xuất khẩu (triệu USD)Tốc độ tăng (%)
1991 2087.1 -13.2
1992 2580.7 23.7
1993 2985.2 15.7
1994 4054.3 35.8
1995 5449.0 34.4
Nguồn: Số liệu Bộ Thương Mại
Biểu đồ 1: Kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 1991 – 1995
– Sau khi gia nhập AFTA:
Bảng 2: Kim ngạch xuất khẩu từ năm 1996 – 2011
Xuất khẩu (triệu USD)Tốc độ tăng (%)
1996 7255.9 33.2%
1997 9185.0 26.6%
1998 9360.3 1.9%
1999 11541.4 23.3%
2000 14482.7 25.5%
2001 15029.2 3.8%
2002 16706.1 11.1%
2003 20149.3 20.6%
2004 26485.0 31.4%
2005 32447.1 22.5%
2006 39826.2 22.7%
2007 48561.4 21.9%
2008 62685.1 29.1%
2009 57096.3 -8.9%
2010 72236.7 26.5%
2011 96905.7 34.1%
Nguồn: Tổng cục thống kê
Biểu đồ 5: Kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 1996 – 2011
– Nhận xét:
Trước khi gia nhập AFTA Sau khi gia nhập AFTA
– Đây được xem là giai đoạn phát triển mới của nền kinh tế. Chiến lược phát triển kinh tế hướng về xuất khẩu của Việt Nam đã thu được những thành tựu đáng khích lệ: tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu bình quân hàng năm đạt 19.28%, kim ngạch xuất khẩu ngày càng tăng qua các năm và đạt 5449.0 triệu USD vào năm 1995 – đóng góp 36.5% vào GDP cả nước.
– Tốc độ tăng xuất khẩu ngày càng cao, nhất là vào năm 1994: 35.8%. – Xuất khẩu thực sự khởi sắc biểu hiện:
Kim ngạch xuất khẩu ngày càng tăng và đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế của đất nước: đạt 72236.7 triệu USD, 77.9% GDP vào năm 2010.
– Tuy nhiên, tốc độ tăng xuất khẩu biến động với biên độ lớn qua các năm và không đạt được con số cao như giai đoạn trước. Tốc độ tăng cao nhất là vào năm 2011, đạt 34.1% thấp hơn năm con số 35.8% năm 1994. Tốc độ tăng bị giảm đột biến vào các năm 1998, 2001 và đặc biệt âm vào năm 2009.
 Nguyên nhân:
– Việc Việt Nam tham gia vào AFTA đã:
+ Làm tăng sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường ASEAN nhờ giảm thuế quan và loại bỏ các hàng rào phi thuế quan
+ Gián tiếp làm tăng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang các thị trường ngoài ASEAN do nhập khẩu được đầu vào cho sản xuất xuất khẩu với giá rẻ hơn từ các nước ASEAN
 Kim ngạch xuất khẩu tăng!
– Khi gia nhập AFTA đồng nghĩa với việc thị trường Việt Nam ngày càng gắn kết chặt chẽ và phụ thuộc hơn vào thị trường nước ngoài, dẫn đến những biến động của tình hình kinh tế khu vực và trên thế giới đã có tác động lớn đến kinh tế nói chung và hoạt động động xuất nói riêng của Việt Nam.
1.2. Tác động đến xuất khẩu theo khu vực trong và ngoài khối AFTA
– Trước khi gia nhập AFTA:
Bảng 3: Kim ngạch xuất khẩu trong và ngoài khối AFTA năm 1995
Trong AFTANgoài AFTA
%Triệu USD%Triệu USD
1995 13.7 996.9 86.3 6259
Nguồn: Tổng cục thống kê
– Sau khi gia nhập AFTA:
Bảng 4: Kim ngạch xuất khẩu trong và ngoài khối AFTA giai đoạn 1996 – 2011
Trong AFTANgoài AFTA
%Triệu USD%Triệu USD
1996 22.8 1652.8 77.2 5603.1
1997 20.8 1913.5 79.2 7271.5
1998 20.8 1945.0 79.2 7415.3
1999 21.8 2516.3 78.2 9025.1
2000 18.1 2619.0 81.9 11863.7
2001 17.0 2553.6 83.0 12475.6
2002 14.6 2434.9 85.4 14271.2
2003 14.7 2953.3 85.3 17196.0
2004 15.3 4056.1 84.7 22428.9
2005 17.7 5743.5 82.3 26703.6
2006 16.7 6632.6 83.3 33193.6
2007 16.7 8110.3 83.3 40451.1
2008 16.5 10337.7 83.5 52347.4
2009 15.3 8761.3 84.7 48335.0
2010 14.3 10364.7 85.7 61872.0
2011 14.0 13583.3 86.0 83322.4
Nguồn: Tổng cục thống kê
Biểu đồ 2: Cơ cấu xuất khẩu theo trong và ngoài khối AFTA giai đoạn 1996 – 2011
Nhận xét:
  Trong khối AFTA
o Trước khi gia nhập
– Tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam sang các nước ASEAN trong tổng kim ngạch xuất khẩu vẫn còn khiêm tốn với 13.7% vào năm 1995.
– Việt Nam xuất khẩu phần lớn là sang Singapore: thị trường này chiếm 66.4% giá trị xuất khẩu sang ASEAN giai đoạn 1991 – 1995. Đây là thị trường tạm nhập tái xuất điển hình, do đó khi nền kinh tế Việt Nam trở nên mở cửa hơn, hội nhập sâu hơn vào thị trường quốc tế, buôn bán qua trung gian sẽ giảm, khi đó giá trị xuất khẩu sang Singapore sẽ giảm và ảnh hưởng tới kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam nói chung và sang ASEAN nói riêng.
– Các mặt hàng xuất khẩu sang ASEAN giai đoạn này còn đơn điệu, chủ yếu là nguyên liệu thô và nông sản.
– Xuất khẩu của Việt Nam sang các nước ASEAN giai đoạn 1991 – 1995 đã tăng trưởng với tốc độ lớn trong điều kiện hàng rào thuế quan và phi thuế quan vẫn chưa được bãi bỏ.
o Sau khi gia nhập
 Kim ngạch xuất khẩu
– Nhận xét chung: Tỷ trọng xuất khẩu sang khối AFTA tăng lên trong vài năm đầu, sau đó biến động không nhiều nhưng có xu hướng giảm dần trong những năm gần đây, từ 22.8% năm 1996 xuống còn 14.0% năm 2011. Tuy nhiên khối AFTA vẫn luôn giữ vị trí top đầu trong bảng xếp hạng quan hệ thương mại với Việt Nam.
– Bắt đầu từ năm 1997 khi cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ châu Á nổ ra, các nước ASEAN nhanh chóng thu hẹp xuất khẩu và Việt Nam cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Sau đó, các nước này liên tục phá giá đồng nội tệ nhằm tăng xuất khẩu và giảm nhập khẩu như một biện pháp quan trọng nhằm phục hồi nền kinh tế. Điều này khiến xuất khẩu Việt Nam càng gặp khó khăn hơn khi thâm nhập vào thị trường này. 
Tuy nhiên ngay cả khi nền kinh tế các nước ASEAN lấy được đà tăng trưởng trở lại, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào các nước thành viên vẫn không khả quan hơn. Thậm chí kim ngạch xuất khẩu năm 2002 còn giảm 5.1% so với năm 2001. Thực tế này phần nào phản ánh đúng dự đoán của các nhà kinh tế trước đây: “ASEAN là thị trường gần gũi nhưng đầy khó khăn cho hàng hóa Việt Nam”.
– Tốc độ tăng trưởng nhanh của xuất khẩu sang ASEAN giai đoạn đầu là nằm trong xu thế phát triển nhanh của kim ngạch xuất khẩu Việt Nam; tuy nhiên, mức độ phát triển còn thấp hơn so với mức tăng trưởng chung (từ năm 1995 – 2001 kim ngạch xuất khẩu sang ASEAN tăng 230% trong khi tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tăng 289%). Điều này cho thấy tầm quan trọng của thị trường ASEAN ngày càng suy giảm trong bản đồ xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt rõ ràng hơn khi mà Hiệp định thương mại Việt – Mỹ có hiệu lực từ tháng 12/2001 khiến cho thị trường Mỹ ngày càng mở ra cho nước ta. Tỷ trọng xuất khẩu sang ASEAN ngày càng giảm, chỉ còn 14% vào năm 2011. Dường như những mặt hàng Việt Nam có kim ngạch xuất khẩu lớn sang ASEAN đã được khai thác nhiều, chúng ta cần tìm ra những nguồn hàng xuất khẩu mới thì kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng nhanh vào các nước thành viên khác mới trở thành hiện thực.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *