BẤT CẬP TRONG VIỆC THỰC THI THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT

Rate this post
Luật thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) của Việt Nam được ban hành lần đầu vào năm 1990. Sau gần 16 năm thực thi, 3 lần ban hành Luật thuế TTĐB, 4 lần sửa đổi trong đó văn bản mới nhất hiện nay là Luật thuế TTĐB số 27/2008/QH12 có hiệu lực từ ngày 01/04/2009 và văn bản sửa đổi số 70/2014/QH13 áp dụng từ ngày 01/01/2016 thì bên cạnh những mặt tích cực thì Luật thuế TTĐB đã cho thấy một số vấn đề bất cập như sau:
Hành vi trốn thuế: Bất cập lớn nhất của việc thực thi thuế TTĐB đó là hành vi trốn thuế của các đơn vị sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ là đối tượng bị áp dụng thuế TTĐB trong đó tiêu biểu là việc gian lận thuế qua giá.Biểu hiện rõ nhất là việc DN khai báo giá trị hàng hoá không đúng thực tế, không trung thực về thuế suất, chủng loại và giá trị đối với hàng hoá nhập khẩu nhất là những loại mặt hàng có thuế suất cao như ô tô, rượu. Không chỉ có vậy nhiều DN còn lợi dụng chính sách trong việc ân hạn thuế nhập khẩu để chiếm đoạt tiền thuế, rồi bỏ trốn khỏi địa chỉ kinh doanh.
Ý thức tôn trọng pháp luật của đội ngũ cán bộ quản lý thuế chưa được nâng cao: hiện nay, các văn bản pháp luật gần như không có chế tài xử lý thích đáng đối với đội ngũ cán bộ thuế khi có vi phạm, điều này các cán bộ quản lý thuế vì lợi ích cá nhân dễ dàng tiếp tay cho hoạt động trốn thuế, hoặc chính bản thân cán bộ sẽ gợi ý cho đối tượng nộp thuế có quen biết cách trốn thuế, gây thất thoát cho ngân sách nhà nước.
Đối tượng chịu thuế hạn hẹp: theo quy định hiện hành thuế TTĐB hiện chỉ thu vào 11 loại hàng hóa và 6 loại dịch vụ trong đó nhiều loại hàng hóa, dịch vụ lẽ ra phải được điều chỉnh bởi thuế TTĐB nhưng chưa được đưa vào diện chịu thuế như các loại thiết bị điện, điện tử gia dụng cao cấp…; Ngược lại, có trường hợp có loại hàng hóa đáng lý ra phải được khuyến khích tiêu dùng do yêu cầu sức khỏe, văn minh đô thị thì lại chưa được xem xét đưa ra khỏi diện chịu thuế TTĐB như xe ôtô từ 16-24 chỗ ngồi, máy điều hòa; có trường hợp lại thể hiện sự phân biệt đối xử giữa hàng hóa có nguồn gốc nhập khẩu và hàng hóa sản xuất trong nước; 
Biểu thuế suất thuế TTĐB còn phức tạp: mặc dù luật thuế TTĐB năm 2008 đã thay đổi giảm bớt sự phân chia các loại thuế suất khác nhau, tuy nhiên một số mặt hàng thì lại chia nhỏ ra gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc nhập khẩu cụ thể như sau: 
Đối với mặt hàng xe ô tô:  cùng là 1 mặt hàng nhưng lại chia nhỏ ra nhiều loại thuế suất khác nhau tùy thuộc vào dung tích: loại dưới 10 chỗ ngồi chịu mức thuế suất 50-70%; loại 10-16 chỗ ngồi và loại 16-24 chỗ ngồi giữ nguyên mức thuế suất lần lượt là 30% và 15%; xe ôtô thiết kế vừa chở người vừa chở hàng chịu mức thuế suất 15%. Ngoài ra luật thuế mới loại bỏ sự phân biệt giữa ô tô 4 chỗ và ô tô từ 6-15 chỗ, tuy nhiên trên thực tế hiện nay thì nên áp dụng thuế TTĐB đối với loại xe 4 chỗ cao hơn, nếu áp dụng mức thấp hơn thì sẽ có xu hướng chuyển sang sản xuất xe 4 chỗ nhiều hơn. 
Đối với mặt hàng máy điều hòa: hiện nay luật vẫn chỉ áp dụng đánh thuế TTĐB đối với điều hòa có công suất từ 90.000 BTU trở xuống, do đó khi thực hiện chưa có sự rõ ràng nhất quán trong việc thu hay không thu đối với một số loại điều hòa có công suất dưới 90.000 BTU sử dụng để lắp trên các phương tiện vận tải như ô tô, tàu hỏa, tàu biển. Trên thực tế, các loại điều hòa này được coi là tư liệu sản xuất, nếu thu thuế TTĐB là không hợp lý.
Đối với mặt hàng bia: thay vì áp dụng chia thuế suất áp dụng cho các loại bia khác nhau như bia hơi, bia chai, bia tươi thì đến năm 2014, luật thuế sửa đổi đã áp dụng chung một mức thuế, điều này sẽ gây khó khăn đối với các doanh nghiệp sản xuất bia hơi trong nước khi mà giá cả sản xuất bia ngày càng tăng, cộng thêm với việc thuế tăng lên từ 50% tăng lên thành 55%-65% gây ra áp lực tài chính cho doanh nghiệp.
Quy định miễn giảm, khấu trừ và hoàn thuế TTĐB chưa hợp lý,còn chung chung khó áp dụng: Theo luật thuế TTBĐ thì được áp dụng giảm thuế đối với trường hợp “Người nộp thuế sản xuất hàng hoá thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt gặp khó khăn do thiên tai, tai nạn bất ngờ được giảm thuế”, tuy nhiên việc định nghĩa thiên tai, tai nạn bất ngờ lại chưa được quy định, định nghĩa rõ ràng nên sẽ gây tranh cãi trong quá trình thực thi.Ngoài ra thì thuế TTĐB là loại thuế gián thu do người tiêu dùng chịu thuế, các cơ sở sản xuất chỉ là người nộp hộ; hơn nữa đây là những loại hàng hóa dịch vụ không phải là những mặt hàng thiết yếu cho đời sống nhân dân, không thuộc diện khuyến khích tiêu dùng, nên việc quy định miễn giảm thuế đối với các mặt hàng này là không cần thiết.
Giá tính thuế còn nhiều tranh cãi nhất đối với các doanh nghiệp cụ thể như sau: các doanh nghiệp bia cho rằng Bộ đã thiếu thực tế khi đưa ra quy định chung về giá trị vỏ bia lon để áp thuế, mức thuế TTĐB ấn định đối với mặt hàng bia lon là: giá bán/thuế suất (75%) trừ đi giá trị của vỏ là 3.800 đồng/lít tuy nhiên thì theo nhiều doanh nghiệp sản xuất bia, mức giá này là khá thấp trong khi giá nhập vỏ nguyên liệu là từ 5.000 đồng/lít. Ngoài ra thì chi phí về hộp carton từ 400-800 đồng/hộp đựng bia lon cũng không được Bộ đề cập đến trong biểu thuế TTĐB. Bên cạnh đó,theo luật thuế TTBĐ mới thì “ Giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt đối với hàng hoá, dịch vụ là giá bán ra, giá cung ứng dịch vụ chưa có thuế tiêu thụ đặc biệt, chưa có thuế bảo vệ môi trường và chưa có thuế giá trị gia tăng…”. Tuy nhiên theo Hiệp hội Bia – rượu – nước giải giải khát Việt Nam, cách tính thuế trên sẽ làm tăng số thuế TTĐB đối với hàng nhập khẩu lên tới 15% vì phải nộp thuế tại 2 khâu là khâu nhập khẩu và khâu bán hàng ra trong nước; thuế tiêu thụ đặc biệt phải nộp sẽ là 60-65% chứ không phải 55% theo Luật số 70/2014/QH13.
Một số giải pháp để hoàn thiện việc thực thi luật thuế TTĐB: 
Thứ nhất, mở rộng đối tượng chịu thuế TTĐB đối với các loại hàng hóa, dịch vụ: ví dụ như các thiết bị điện, điện tử gia dụng cao cấp; điện thoại di động và dịch vụ kinh doanh nó; vật dụng cao cấp làm bằng pha lê, thảm len; mỹ phẩm cao cấp,… không phân biệt đó là hàng hóa sản xuất trong nước hay hàng hóa nhập khẩu. Việc mở rộng diện chịu thuế TTĐB với những loại hàng hóa dịch vụ này sẽ góp phần điều tiết thu nhập, định hướng tiêu dùng, mở rộng thêm được nguồn thu.Mặt khác, nên đưa mặt hàng ô tô từ 16 đến 24 chỗ ngồi ra khỏi danh mục đối tượng chịu thuế TTĐB vì đây là loại phương tiện cần thiết cho đời sống hàng ngày.
Thứ hai, điều chỉnh thuế suất cần đặt trong mối quan hệ với các sắc thuế khác: cụ thể, trong điều kiện thuế nhập khẩu tiếp tục được điều chỉnh giảm theo cam kết thực hiện CEPT, áp dụng thuế GTGT đối với hàng hoá, dịch vụ thuộc diện chịu thuế TTĐB…, theo đó, cần điều chỉnh thuế suất thuế TTĐB hiện hành xuống mức hợp lý nhằm không làm ảnh hưởng đến kết quả sản xuất kinh doanh của các DN đang SX- KD các mặt hàng, dịch vụ này.Bên cạnh đó, đối với mỗi loại hàng hóa thuộc diện chịu thuế TTĐB chỉ nên áp dụng một hoặc hai mức thuế suất để đảm bảo tính đơn giản, khả thi chứ không chia nhỏ như hiện nay làm cho biểu thuế TTĐB phức tạp và khó áp dụng. 
Thứ ba, không áp dụng chế độ giảm nộp thuế TTĐB cho các cơ sở sản xuất hàng hóa thuộc diện chịu thuế TTĐB:  vì đây là những loại hàng hóa dịch vụ không thuộc diện khuyến khích tiêu dùng Nhà nước cần điêu tiết, định hướng cho việc sản xuất, tiêu dùng để đảm bảo lợi ích cộng đồng nên việc quy định miễn giảm thuế đối với các mặt hàng này là không cần thiết; hơn nữa theo các cam kết quốc tế về thuế phải thực hiện trong tiến trình hội nhập, chính sách thuế nói chung và thuế TTĐB nói riêng không được phân biệt đối xử giữa hàng hóa sản xuất trong nước và hàng hóa nhập khẩu. 
Thứ tư, áp dụng thống nhất quy định giá tính thuế đối với hàng hóa thuộc diện chịu thuế TTĐB như quy định tại điều 6 của Luật thuế TTĐB: Để hạn chế việc các cơ sở sản xuất hàng hóa thuộc diện chịu thuế TTĐB lợi dụng việc không quy định khống chế về giá TTĐB để lách thuế như đã trình bày, cần thiết quy định áp dụng giá tính thuế TTĐB theo giá thị trường đối với loại hàng hóa đó trong những trường hợp các cơ sở sản xuất kê khai giá bán không hợp lý. Hoặc nên áp dụng thuế suất tuyệt đối, trước mắt thí điểm cho một mặt hàng nào đó nhằm vô hiệu thủ đoạn “chuyển giá” sau đó, sẽ rút kinh nghiệm mở rộng cho các hàng hoá, dịch vụ khác. 
Thứ 5, biện pháp khắc phục tình trạng trốn thuế: Nâng cao ý thức pháp luật cho người dân: bằng cách tuyên truyền, giáo dục một cách sâu rộng tới tất cả các tầng lớp.Thuế TTĐB là loại thuế mà nhiểu người đã nộp mà không biết. Không phải riêng các đối tượng có thu nhập cao mới là người sử dụng các hàng hóa, dịch vụ là đối tượng của thuế TTĐB.Có những đối tượng là người dân bình thường khi sử dụng hàng mã, vàng mã, thuốc lá…Họ không biết mình đang phải nộp thuế TTĐB và như vậy việc hướng dẫn và điều tiết chi tiêu của Nhà nước. 
Cần xác định mức ấn định thuế TTĐB tối thiểu có thể sẽ cao hơn mức cần phải nộp thực tế của doanh nghiệp nhưng phải có biện pháp mạnh thì mới có thể răn de và hạn chế sự vi phạm. Tránh hành vi “thỏa thuận ngầm” giữa cán bộ thuế và đối tượng nộp thuế về mức ấn định thấp.
Nâng cao trình độ, trách nhiệm của đội ngũ quản lý thuế: muốn thực thi được thuế TTĐB tốt thì trước hết cần có sự gương mẫu của đội ngũ cán bộ. Các yếu kém của đội ngũ cán bộ có thể do 2 lý do: Thứ nhất là sự yếu kém trong trình độ, thứ hai là sự yếu kém trong quản lý. Đối với yếu kém trong trình độ thì cần có chính sách để đào tạo lại những cán bộ đã làm việc lâu năm, tránh việc hiểu sai, áp dụng sai. Và tạo nguồn cán bộ mới phù hợp với yêu cầu. Đối với yếu kém trong quản lý thì cần có chế tài xử lý nghiêm khắc để răn đe và cần quy định thêm hệ thống cán bộ thanh tra các bộ thuế.
 
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
– http://www.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/hethongvanban?class_id=1&mode=detail&document_id=81144
– http://vneconomy.vn/tai-chinh/khuc-mac-chuyen-thue-tieu-thu-dac-biet-200808041121280.htm
– http://www.thuetieuthudacbiet.com/2013/03/ban-ve-luat-thue-tieu-thu-ac-biet.html
– http://www.mof.gov.vn/portal/pls/portal/PORTAL.wwsbr_imt_services.GenericView?p_docname=1594545.DOC&p_type=DOC&p_viewservice=VAHWSTH&p_searchstring=
– http://www.bbc.com/vietnamese/forum/2015/05/150520_vietnam_tpp
– http://vtc.vn/viet-nam-gia-nhap-tpp-thach-thuc-con-nhieu-hon-co-hoi.1.574919.htm
– http://vietnamnet.vn/vn/tuanvietnam/265929/gia-nhap-tpp-viet-nam–so–gi-va-can-gi-.html
– http://www.trungtamwto.vn/tpp/phan-tich-nhung-loi-ich-viet-nam-co-thu-duoc-tu-tpp 

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *